Đà Nẵng: Tăng cường năng lực cảnh báo sớm dịch bệnh từ hệ thống giám sát nguồn mở EIOS

An Nhiên

26/11/2025 15:42

WHO vừa phối hợp với Viện Pasteur Nha Trang tổ chức Hội thảo chuyên sâu tại Đà Nẵng về nền tảng giám sát nguồn mở hỗ trợ cảnh báo sớm dịch bệnh (EIOS) cho đội ngũ làm công tác giám sát dịch tễ tại Việt Nam.

Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm mới nổi và tái nổi tiếp tục diễn biến phức tạp, nhu cầu phát hiện sớm và ứng phó kịp thời với các nguy cơ y tế công cộng đang đặt ra thách thức lớn cho nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Nhằm tăng cường năng lực cảnh báo sớm, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã phát triển hệ thống EIOS (Epidemic Intelligence from Open Sources) - nền tảng giám sát dựa vào nguồn mở với khả năng quét, tổng hợp và phân tích dữ liệu từ hàng nghìn nguồn thông tin, qua đó cho phép các cơ quan y tế phát hiện sớm các mối nguy như dịch bệnh, thảm họa thiên nhiên, sự cố hóa chất hay vấn đề sức khỏe động vật.

image-20251120135721-2 — *Hội thảo chuyên sâu về EIOS do WHO phối hợp với Viện Pasteur Nha Trang tổ chức tại Đà Nẵng*

Chia sẻ tại hội thảo, bác sĩ Viema Biaukula, chuyên gia WHO khu vực Tây Thái Bình Dương cho biết, ưu điểm nổi bật của EIOS nằm ở khả năng thu thập, sàng lọc và phân tích lượng lớn dữ liệu mở từ Internet, bao gồm báo chí, mạng xã hội, trang web chính phủ… gần như theo thời gian thực. Điều này giúp rút ngắn thời gian từ khi có dấu hiệu nguy cơ đến khi cơ quan y tế xác minh và ra quyết định ứng phó.

Tại Việt Nam, hệ thống EIOS đã được đưa vào thí điểm gần hai năm trên một số địa phương thuộc khu vực miền Trung và phía Nam nhằm giúp cán bộ y tế bước đầu làm quen với các công cụ giám sát dựa vào nguồn mở, hỗ trợ cải thiện tốc độ phát hiện và xác minh các tín hiệu dịch tễ.

“EIOS là một nền tảng miễn phí của WHO, giúp phát hiện các mối đe dọa tiềm ẩn đối với sức khỏe cộng đồng không chỉ là dịch bệnh mà còn cả thiên tai, sự cố hóa chất và các vấn đề sức khỏe động vật. Nhờ khả năng thu thập và phân tích thông tin từ nguồn mở gần như theo thời gian thực, EIOS có thể hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động giám sát dựa vào sự kiện tại Việt Nam”, bác sĩ Viema Biaukula nhấn mạnh.

image-20251120135721-1 — *Bác sĩ Viema Biaukula cho rằng EIOS có thể hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động giám sát dựa vào sự kiện tại Việt Nam*

Được biết, trong hai năm qua, WHO đã triển khai thí điểm hệ thống EIOS tại một số địa phương ở Việt Nam. Tuy nhiên, hội thảo lần này mới là lần đầu tiên WHO tổ chức khóa tập huấn chính thức, đầy đủ dành cho cán bộ giám sát dịch tễ.

Theo TS. Nguyễn Thành Đông, Phó Viện trưởng Viện Pasteur Nha Trang, hoạt động tập huấn đã trang bị thêm cho các cán bộ y tế về kỹ năng sử dụng công cụ giám sát mới, giúp phát hiện sớm nhất, nhanh nhất và chính xác nhất các tín hiệu bất thường.

"Chúng tôi kỳ vọng học viên có thể áp dụng ngay tại địa phương để phát hiện sớm các bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam và trên phạm vi toàn cầu, qua đó chúng ta có thể sẵn sàng đáp ứng với các sự kiện y tế công cộng trong thời gian tới”, TS. Nguyễn Thành Đông cho biết.

Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ dịch tễ như bệnh sốt xuất huyết, tay chân miệng, các bệnh đường hô hấp, bệnh lây truyền từ động vật sang người và các thảm họa khí hậu, môi trường. Việc tích hợp EIOS vào hệ thống giám sát hiện có sẽ giúp mở rộng khả năng thu thập thông tin, nâng cao năng lực cảnh báo sớm và rút ngắn thời gian đáp ứng, qua đó góp phần đáp ứng sự kiện y tế công cộng một cách hiệu quả hơn, giảm thiểu thiệt hại và bảo vệ sức khỏe cộng đồng trong tương lai.