Khoa học giấc ngủ và thách thức sức khỏe trong đời sống công sở

Chương trình nằm trong khuôn khổ lễ ra mắt Chiến dịch “Vì Giấc Ngủ Khỏe – Nâng cao Chất lượng Sống Cộng đồng”, điều phối bởi bà Hà Thị Mỹ Hạnh - Chủ tịch Chi hội Truyền thông Giáo dục Sức khỏe Cộng đồng Toàn diện – trực thuộc Hội Giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng Việt Nam, với sự tham gia của các chuyên gia: PGS.TS.BS Lê Khắc Bảo - Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, ông Trần Thiên Long - Phó Chủ tịch Liên Chi hội Bất động sản Công nghiệp Việt Nam – VIREA, và bà Nguyễn Thị Thanh Thương - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Khoa học Cộng đồng.

Dẫn chứng từ các số liệu nghiên cứu quốc tế, bà Hà Thị Mỹ Hạnh chia sẻ thông tin về khảo sát của Hiệp hội Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ năm 2024 ghi nhận 74% người được hỏi thừa nhận giấc ngủ bị ảnh hưởng bởi căng thẳng. Một khảo sát Giấc ngủ Toàn cầu công bố vào tháng 02/2025 từ Resmed, thực hiện trên hơn 30.000 người tại 13 quốc gia, cho thấy 71% nhân sự toàn cầu từng phải xin nghỉ ốm chỉ vì hậu quả của một đêm mất ngủ.

Thông qua đó, bà Hà Thị Mỹ Hạnh nhấn mạnh nghịch lý của đời sống hiện đại: “Chúng ta đang sống trong trào lưu sống khỏe, ai cũng quan tâm đến tập luyện và dinh dưỡng. Nhưng giấc ngủ - chiếm 1/3 cuộc đời và là nền tảng phục hồi quan trọng nhất - lại bị xem nhẹ. Hậu quả của việc ăn thực phẩm bẩn thường thấy ngay lập tức, nhưng hậu quả của thiếu ngủ lại tích lũy âm thầm và 'gặm nhấm' sức khỏe từ bên trong.”

Giấc ngủ và những “chi phí ẩn” của doanh nghiệp

Từ thực tiễn quản trị doanh nghiệp và khu công nghiệp, ông Trần Thiên Long cho rằng trước đây giấc ngủ thường bị xem là vấn đề cá nhân của người lao động. Tuy nhiên, thực tế cho thấy một nhân viên có mặt tại nơi làm việc nhưng trong trạng thái mệt mỏi, thiếu tập trung sẽ gây ra những tổn thất nghiêm trọng cho doanh nghiệp.

Theo ông Long, có ba “chi phí ẩn” lớn thường không được phản ánh đầy đủ trong báo cáo tài chính. Thứ nhất là tình trạng vắng mặt không kế hoạch, khi người có giấc ngủ kém có tỷ lệ nghỉ ốm đột xuất cao gấp đôi bình thường. Thứ hai là hiện tượng nhân viên có mặt nhưng làm việc trong trạng thái vật vờ, khiến dây chuyền sản xuất hay bộ phận văn phòng chỉ vận hành ở mức 60–70% công suất thực. Thứ ba là rủi ro về an toàn và tai nạn lao động, đặc biệt nghiêm trọng trong các ngành công nghiệp, logistics, nơi an toàn gắn liền với sinh mạng và uy tín doanh nghiệp.

Qua đó, ông Long nhấn mạnh: doanh nghiệp quan tâm đến giấc ngủ của người lao động không phải là chi phí phát sinh, mà là một khoản đầu tư thông minh cho nguồn lực con người, mang lại lợi ích dài hạn về hiệu suất, an toàn và lợi nhuận bền vững.

Giấc ngủ dưới góc nhìn y khoa: nền tảng của sức khỏe và năng lực lao động

Dưới góc độ y tế, PGS.TS.BS Lê Khắc Bảo – Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM nhấn mạnh rằng giấc ngủ là thời gian để cơ thể và não bộ được nghỉ ngơi, tái tạo năng lượng và phục hồi chức năng, từ hỗ trợ ghi nhớ ở trẻ em đến duy trì sự tỉnh táo và năng lượng cho người lớn. Thiếu ngủ hoặc rối loạn giấc ngủ kéo dài không chỉ làm giảm chất lượng cuộc sống và hiệu quả công việc, mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiều bệnh lý mạn tính.

PGS.TS.BS Lê Khắc Bảo cho biết rối loạn giấc ngủ không còn là vấn đề riêng của một nhóm tuổi hay ngành nghề, mà đang gia tăng tại nhiều lứa tuổi khác nhau, từ học sinh đến người lao động trưởng thành. Ông đã từng điều trị cho những trường hợp điển hình, như học sinh thức khuya lâu ngày dẫn đến lệch nhịp sinh học, học tập sa sút; hay người lái xe ôm ngủ gật khi chạy xe do rối loạn giấc ngủ nặng kèm béo phì.. Ông cũng đưa ra một số lưu ý: các rối loạn giấc ngủ như lệch pha giấc ngủ hay ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ nếu không được phát hiện sớm có thể gây giảm miễn dịch, suy giảm sức đề kháng và tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đặc biệt ở người cao tuổi. Thiếu ngủ còn làm tăng nguy cơ tai nạn lao động và tai nạn giao thông do giảm tập trung và buồn ngủ ban ngày.

Tiếp cận giấc ngủ từ khoa học cộng đồng và công nghệ

Ở góc độ khoa học cộng đồng, bà Nguyễn Thị Thanh Thương cho rằng để kiến thức về giấc ngủ không chỉ dừng lại ở hội thảo, cần có mô hình triển khai thực tiễn, dễ tiếp cận và nhân rộng. Bà nhấn mạnh vai trò của công nghệ trong việc chuyển dịch chăm sóc giấc ngủ từ bệnh viện ra cộng đồng, thông qua sàng lọc sớm và theo dõi bằng dữ liệu. Khi được đặt trong khung khoa học và có sự đồng hành của chuyên gia y tế, công nghệ không chỉ hỗ trợ điều trị mà còn là công cụ y tế dự phòng hiệu quả cho doanh nghiệp và xã hội.

Kết thúc chương trình, các diễn giả thống nhất quan điểm: Giấc ngủ không còn là câu chuyện riêng của mỗi cá nhân, mà là một phần của hệ sinh thái sức khỏe – doanh nghiệp – xã hội. Chăm sóc giấc ngủ chính là chăm sóc con người, và chăm sóc con người là nền tảng cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và cộng đồng. Việc nhìn nhận và chăm sóc giấc ngủ như một trụ cột của sức khỏe cộng đồng, phúc lợi người lao động và phát triển bền vững chính là thông điệp xã hội có ý nghĩa lâu dài mà chương trình “VÌ GIẤC NGỦ KHOẺ” hướng tới, góp phần nâng cao chất lượng sống và năng lực phát triển của xã hội trong bối cảnh hiện đại.