Khoảng cách an toàn môi trường đối với khu dân cư

Theo Thông tư, Đối tượng quy định tại khoản 1 Điều này gây ô nhiễm môi trường hoặc có tác động xấu đến sức khỏe con người phải thực hiện một trong các nội dung sau: Chủ dự án, cơ sở thực hiện rà soát, cải tiến công nghệ thân thiện môi trường, áp dụng kỹ thuật hiện có tốt nhất để bảo đảm đạt quy chuẩn kỹ thuật về môi trường. Thực hiện di dời cơ sở đến vị trí đáp ứng quy định tại Quy chuẩn này theo lộ trình do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quy định.

Ví dụ, khoảng cách an toàn tối thiểu đối với bãi chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt hợp vệ sinh và bãi chôn lấp chất thải nguy hại là 1.000m, trong khi các cơ sở xử lý chất thải rắn sinh hoạt bằng công nghệ đốt có thu hồi năng lượng chỉ cần cách khu dân cư 300m. Đặc biệt, với các cơ sở áp dụng công nghệ đốt rác phát điện tiên tiến nhất (theo chuẩn của các nước công nghiệp phát triển), khoảng cách được giảm xuống còn 100m. Những con số này phản ánh sự cân nhắc giữa yếu tố công nghệ và mức độ ảnh hưởng đến môi trường xung quanh.

Các yếu tố như bụi, mùi khó chịu và tiếng ồn từ các cơ sở sản xuất, xử lý chất thải từ lâu đã được chứng minh là nguyên nhân gây ra nhiều vấn đề sức khỏe. Bụi mịn (PM2.5) có thể xâm nhập sâu vào phổi, gây ra các bệnh hô hấp như viêm phế quản, hen suyễn, thậm chí tăng nguy cơ ung thư phổi. Mùi hôi từ các bãi rác hay cơ sở xử lý chất thải không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đến tâm lý, làm giảm chất lượng sống. Tiếng ồn kéo dài vượt mức cho phép (thường trên 70 dB) có thể dẫn đến mất ngủ, căng thẳng, và suy giảm thính lực.

Quy chuẩn mới đặt ra các khoảng cách cụ thể nhằm giảm thiểu những tác động này. Chẳng hạn, khoảng cách 1.000m đối với bãi chôn lấp chất thải nguy hại giúp hạn chế sự lan tỏa của các chất độc hại qua không khí và nước ngầm đến khu dân cư. Trong khi đó, khoảng cách 100m đối với các cơ sở đốt rác phát điện tiên tiến cho thấy niềm tin vào công nghệ hiện đại.

Ngoài ra, yêu cầu bố trí dải cây xanh cách ly (rộng tối thiểu 10m với cơ sở mới và 20m với khu xử lý chất thải tập trung) không chỉ giúp giảm bụi và tiếng ồn mà còn cải thiện vi khí hậu, mang lại lợi ích lâu dài cho cộng đồng. Tuy nhiên, trường hợp cơ sở xử lý chất thải hoặc khu xử lý chất thải tập trung được đầu tư mới bắt buộc phải đặt ở đầu hướng gió chính của đô thị, khoảng cách an toàn về môi trường cơ sở phải tăng lên tối thiểu 1,5 lần, cho thấy sự thận trọng nhằm bảo vệ người dân trước nguy cơ ô nhiễm lan xa theo gió.

Mặc dù quy chuẩn này mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe và môi trường sống, việc triển khai thực tế có thể đối mặt với một số thách thức. Đối với các cơ sở đã tồn tại gần khu dân cư, việc tuân thủ khoảng cách an toàn mới có thể đòi hỏi di dời hoặc nâng cấp công nghệ – một quá trình tốn kém và phức tạp. Ngược lại, các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ tiên tiến sẽ được hưởng lợi từ khoảng cách an toàn ngắn hơn, khuyến khích sự phát triển bền vững và hiện đại hóa ngành xử lý chất thải.

Ban hành kèm theo Thông tư này Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khoảng cách an toàn về môi trường đối với khu dân cư của cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và kho tàng có nguy cơ phát tán bụi, mùi khó chịu, tiếng ồn tác động xấu đến sức khỏe con người, mã số QCVN 01:2025/BTNMT.

Thông tư này có hiệu lực thi hành sau 06 tháng kể từ ngày ký ban hành.