Lo ngại đại biểu HĐND không còn quyền chất vấn Tòa án, Viện kiểm sát khu vực

Sáng 14.5, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 (lần thứ nhất); dự án Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi).

Đại biểu Nguyễn Thị Kim Thúy (Đoàn Đà Nẵng) quan tâm đến việc thu hẹp quyền chất vấn của đại biểu HĐND quy định khi sửa đổi Hiến pháp 2013.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Kim Thúy đề nghị giữ quyền chất vấn của đại biểu HĐND đối với Chánh án Tòa án, Viện kiểm sát cấp tỉnh và khu vực. Ảnh: Quochoi.vn

Đại biểu cho biết, theo giải thích của ban soạn thảo, có 2 lý do để bỏ quyền tranh luận của đại biểu HĐND đối với Chánh án Tòa án nhân dân, Viện trưởng Viện kiểm sát.

Thứ nhất, tới đây chủ trương của Đảng sẽ kết thúc đơn vị hành chính cấp huyện. Do đó sẽ không tổ chức Tòa án nhân dân (TAND), Viện Kiểm sát nhân dân (KSND) cấp huyện mà thay thế bằng TAND, Viện KSND khu vực, không gắn với đơn vị hành chính cụ thể nên không có HĐND ngang cấp để thực hiện chất vấn.

Thứ hai, tuy Hiến pháp không quy định thẩm quyền chất vấn nhưng HĐND vẫn thực hiện quyền giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật tại địa phương bao gồm giám sát hoạt động của TAND, Viện KSND và các cơ quan nhà nước khác.

Đại biểu không đồng tình với cả 2 lý do trên vì trong đổi mới cơ cấu sắp tới, bên cạnh TAND, Viện KSND khu vực thì vẫn còn TAND, Viện KSND cấp tỉnh nên khó thuyết phục đại biểu HĐND cấp tỉnh và cử tri của họ bởi vì sao không còn quyền chất vấn người đứng đầu hai cơ quan này.

Còn TAND, Viện KSND khu vực tuy không gắn với đơn vị hành chính cụ thể nhưng những cơ quan đó vẫn khởi tố, truy tố, xét xử công dân của những đơn vị hành chính cụ thể mà đại biểu HĐND là đại diện.

"Không lẽ TAND, Viện KSND khu vực sẽ là những cơ quan tư pháp duy nhất của nước ta nằm ngoài sự giám sát bằng hình thức chất vấn của HĐND.

Đại biểu Phạm Trọng Nghĩa phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Nếu vậy thì dân bị oan sai sẽ nhờ cậy ai chất vấn để bảo vệ quyền lợi của họ. Nếu vậy thì trước khi thông qua mô hình TAND, Viện KSND khu vực đề nghị Quốc hội xem xét kỹ cơ chế giám sát quyền lực nhà nước đối với các cơ quan này", đại biểu kiến nghị.

Đại biểu cũng cho biết, lý do thứ hai cũng mâu thuẫn với lý do thứ nhất vì TAND, Viện KSND khu vực nếu đã không gắn với đơn vị hành chính cụ thể nên sẽ không có HĐND ngang cấp để thực hiện quyền chất vấn thì thẩm quyền giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật của HĐND đối với những cơ quan tư pháp đó ở mức nào?

Nếu không có quyền chất vấn, đại biểu HĐND sẽ khó có thể yêu cầu Chánh án TAND, Viện KSND trả lời từng vấn đề cụ thể, công khai.

Từ đó đại biểu đề nghị Quốc hội xem xét giữ lại quy định về thẩm quyền chất vấn của đại biểu HĐND đối với Chánh án TAND, Viện trưởng Viện KSND cấp tỉnh và khu vực trong Hiến pháp, hoặc ít nhất để ngỏ một nguyên tắc hiến định về vấn đề này.

Cùng quan điểm, đại biểu Phạm Trọng Nghĩa (Đoàn Lạng Sơn) nhấn mạnh, chất vấn của đại biểu HĐND không nhằm can thiệp vào nội dung xét xử hay truy tố của vụ án cụ thể, mà tập trung vào trách nhiệm quản lý, việc tổ chức thi hành và tuân thủ pháp luật của Chánh án và Viện trưởng.

Việc duy trì quyền chất vấn là cần thiết để đảm bảo tính công khai, minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động tư pháp.