Nhận diện sớm dấu hiệu trầm cảm sau sinh

Trầm cảm sau sinh - bóng tối âm thầm sau cánh cửa khép kín

Số liệu từ Bộ Y tế, khoảng 33% phụ nữ Việt Nam sau sinh gặp trầm cảm, nhưng đáng lo ngại là 50% trong số này không được phát hiện và điều trị kịp thời. Hệ quả, nhiều bà mẹ rơi vào trạng thái cô lập, khủng hoảng tâm lý và có thể dẫn đến những hành vi nguy hiểm như rạch tay, rạch bụng, bỏ bê hoặc làm hại con.

Đặc biệt, ở môi trường đô thị, áp lực kinh tế, nhịp sống vội vã và sự thiếu gắn kết gia đình khiến phụ nữ càng dễ tổn thương hơn.

Ba tháng sau khi sinh con đầu lòng, chị Lê Thu Th (quận Đống Đa, Hà Nội) vẫn không quên cảm giác ngột ngạt khi một mình đối diện với tiếng con khóc trong đêm. Người mẹ trẻ gần như mất ngủ liên tục, sụt cân nhanh, tâm trạng trở nên căng thẳng và hoang mang.

“Có những đêm con khóc suốt, tôi đứng nhìn mà hai chân run rẩy, vừa ôm con vừa khóc. Tôi thấy mình bất lực, rồi nảy sinh ý nghĩ giá như mình ngủ luôn, đừng dậy nữa thì nhẹ lòng biết bao”, chị Thu Th kể trong nghẹn ngào.

Chị Th dần thu mình, không chia sẻ cùng ai. Đến khi được chị gái phát hiện những vết xước trên tay, Thảo mới được gia đình đưa đi khám và phát hiện mình bị trầm cảm sau sinh mức độ vừa.

Câu chuyện của chị Thu Th không phải cá biệt. Chị Mai L (quận Ba Đình, Hà Nội), mẹ một bé gái 4 tháng tuổi, từng có lúc không dám bế con vì sợ mình sẽ lỡ tay làm hại bé. “Mỗi tiếng khóc như dao cứa vào tai. Tôi sợ cả khi con thức, chỉ mong con ngủ, nhưng khi con ngủ lại lo con có còn thở không. Tâm trí tôi hỗn loạn đến mức không phân biệt được đâu là lo lắng chính đáng, đâu là ám ảnh”, chị Mai L chia sẻ.

Kỳ vọng đa nhiệm và sự cô đơn đô thị đẩy phụ nữ vào bế tắc

Chia sẻ với phóng viên, chuyên gia tâm lý Mai Việt Đức - Trung tâm tư vấn, trị liệu tâm lý Nhân Hoa Việt - lý giải: “Trầm cảm sau sinh không chỉ do thay đổi nội tiết tố mà còn xuất phát từ áp lực xã hội đặt lên vai phụ nữ. Mẹ phải giỏi chăm con, khéo làm vợ, giữ gìn ngoại hình, thậm chí vẫn phải duy trì công việc và sự nghiệp. Khi không làm tốt tất cả, họ dễ tự trách mình, cho rằng bản thân kém cỏi”.

Theo chuyên gia, chính môi trường đô thị hiện đại với lối sống khép kín, thiếu giao tiếp cộng đồng càng khiến những người mẹ sau sinh dễ cô đơn hơn. “Ngay cả khi ở chung nhà, nhiều bà mẹ vẫn thấy cô đơn vì không nhận được sự sẻ chia thực sự từ chồng và gia đình. Sự lạnh nhạt hoặc vô tâm của người chồng chính là tác nhân đẩy phụ nữ đến gần bờ vực trầm cảm’’, chuyên gia phân tích.

Trước thực trạng ấy, ông Mai Việt Đức nhấn mạnh, điều quan trọng là cả người mẹ và gia đình phải nhận diện được dấu hiệu của trầm cảm sau sinh để không ai phải một mình vật lộn trong bóng tối.

“Người mẹ, hơn ai hết, cần học cách bao dung với chính mình. Việc chăm con không phải là cuộc đua để trở thành người mẹ hoàn hảo. Họ cần cho phép bản thân được mệt mỏi, được sai sót, và đừng ngần ngại nhờ đến sự hỗ trợ từ người thân hay cộng đồng”, chuyên gia cho biết.

Việc tham gia các nhóm mẹ - bé, câu lạc bộ nuôi con hoặc đơn giản là trò chuyện, chia sẻ với những người phụ nữ cùng cảnh ngộ cũng sẽ giúp người mẹ tìm thấy sự đồng cảm và động lực để vượt qua.

“Và quan trọng hơn cả, khi cảm xúc buồn bã, lo âu kéo dài trên hai tuần, kèm theo mất ngủ, chán ăn hay xuất hiện ý nghĩ làm hại bản thân hoặc con, người mẹ cần mạnh dạn tìm đến sự hỗ trợ chuyên môn từ bác sĩ, chuyên gia tâm lý”, chuyên gia nhấn mạnh.